Seveso-campagne in de brievenbus

Een brief van Binnenlandse Zaken in de bus. Staatkundige reclame? Of komt de uitverkoop van de gebouwen en materialen van de nv België dan toch stilaan op gang?
Niks van dat natuurlijk, in de envelop met het tricolore logo treffen we niks minder aan dan de nieuwe Seveso-alarm campagne met de welluidende catch phrase ‘Dan is je huis je beste bescherming’. Een stuk beter dan de vorige campagne, dat wel, maar er is nog werk aan de winkel.

Even vlug een geheugensteuntje: de term Seveso verwijst naar het zwaar industrieel ongeval dat in 1976 bij Seveso in Italië gebeurde. Naar aanleiding daarvan werden Europese richtlijnen met veiligheidsvoorschriften en preventiemaatregelen ingesteld voor bedrijven met een hoog veiligheidsrisico, de zogenaamde Seveso-bedrijven (in België zijn er 347, waarvan 158 tot de chemische sector behoren). Naast de bedrijven is de overheid ook verplicht om alle burgers in te lichten. Deze campagne is daarvan al een tweede initiatief. En ze komt geen moment te vroeg, zoveel is duidelijk. Vraag is wie zich nog de voorgaande campagne - die zich situeerde op marktpleinen en waar ook springkastelen aan te pas kwamen - herinnert. Dat deze campagne beter communiceert naar de doelgroep dan die eerste staat vast, maar toch blijven veel logische vragen onbeantwoord.

In de eerste plaats gaat het nu om een mooi vormgegeven folder met daarin enkele praktische tips, zoals bijvoorbeeld de 5 Seveso-regels. Toch krijgen we meteen het gevoel nog een en ander te missen. Wanneer het bijvoorbeeld gaat over de chemische risico‘s die Seveso-bedrijven kenmerken, blijft het verhaal te vaag. Waar ligt het gevaar van die bedrijven? Hoe moeten we die gevaren precies inschatten? Wat doet de overheid om de risico‘s te beperken? Wat is de motivatie achter de regel om bij een incident de kinderen op school te laten? En kunnen we tijdens een noodsituatie heus niet meer bellen zonder de hulpdiensten te storen?
Op televisie wordt de folder ondersteund door een fraai tv-spotje dat we jammer genoeg te weinig hebben zien passeren. Al kan dat ook aan ons kijkgedrag liggen natuurlijk.

Alarm

De folder gaat hand in hand met www.seveso.be, een site die sinds 2002 bestaat en die voor deze campagne inhoudelijk wat werd opgefrist. Op de site vinden we een pak beter uitgewerkt en leerrijk materiaal, alleen is het jammer dat er in de folder slechts een tweetal sobere verwijzingen naar het url-adres terug te vinden zijn.
Zo vinden we op de site bijvoorbeeld de link FAQ’s die een reeks bijzonder interessante vragen en antwoorden oplijst en die niks minder verdient dan duizenden hits per dag. Jammer dat de folder hier niet naar verwijst. Hopelijk hebben veel geïnteresseerden dan ook de reflex om dieper te willen graven.

Maar ook de site kon uitgebreider, bijvoorbeeld wanneer het gaat over de alarmsignalen. Een recent bericht op Belga leert ons dat na een test van de algemene directie civiele veiligheid is gebleken dat 8 van de 509 Seveso-alarmpalen in ons land niet naar behoren werkt. 98,5% werkt met andere woorden perfect. Een positief bericht, zo lijkt wel, maar wat doen die ‘gezonde’ palen eigenlijk? Op de Seveso-site staan wel een heel aantal antwoorden, maar die zijn niet allemaal even bevredigend en bedienen enkel de actieve zoeker. Vooral over de testsignalen bestaat blijkbaar nogal wat onduidelijkheid. Kennelijk vormen die ook voor veel Seveso-buren nog steeds een raadsel (zie onderstaande reactie).

Risico’s lokaliseren

Anders dan in Nederland (denkvoouit.nl), zijn de burgers in ons land niet echt vertrouwd met chemische risico’s, laat staan dat we de bedrijven in kwestie allemaal kunnen lokaliseren. Nochtans is dit helemaal geen overbodige luxe. Via de zoekrobot (die jammer genoeg vinden wij te ver verscholen zit binnenin de site) leren we bijvoorbeeld snel dat PM (Gent) gevestigd is in een zone waarin zeven Seveso-bedrijven zijn gevestigd. Zeven potentiële chemische gevaren in de ruime omgeving van het bedrijf! Geenszins een reden tot paniek natuurlijk, zeker wanneer je een zicht hebt op de superstrenge veiligheidsmaatregelen die dergelijke bedrijven moeten treffen. Om dan nog maar te zwijgen van de vele controles en inspecties waarmee ze te kampen krijgen. Maar toch. Een beetje informatie over hoe we ons kunnen voorbereiden op eventuele incidenten of op de aan te raden acties ‘tijdens de brand’ is absoluut het minimum. We kunnen ons dan ook niet van de indruk ontdoen dat deze campagne een goed begin vormt, maar tegelijk snel een uitgebreider gevolg mag krijgen.

Dat we niet alleen zijn met onze kritische bemerkingen, bewijst onderstaande anonieme reactie op de campagne die we lukraak van het internet konden plukken.

Net de brief van de informatiecampagne van de overheid in de bus gekregen over het “Seveso-risico”. Ik was niet op de hoogte en woon blijkbaar niet ver van zo’n Seveso-bedrijf met een hoog veiligheidsrisico. (Na te kijken op www.seveso.be)
Het blijkt te gaan om twee bedrijven met supergiftige producten in het hartje van Brussel. Is dit reden tot paniek? Volgens de folder niet maar echt geruststellend vind ik dat nu toch niet! Iedere eerste donderdag van de maanden januari, april, juli en oktober tussen 8u45 en 10u15 worden de sirenes getest van deze bedrijven. Nog nooit iets van gehoord. De vijf richtlijnen als je de sirene hoort op een ander moment:
1. Ga binnen!
2. Sluit ramen en deuren.
3. Luister radio of kijk tv.
4. Telefoneren kan wachten.
5. Laat de kinderen op school.
Met zowat alle richtlijnen heb ik het moeilijk: ik zie het nut er wel van in maar ik zou bij mijn dochter willen zijn, mijne vent opbellen en zeker niet alleen een beetje in de zetel tv gaan kijken. Pff, als dat ooit gebeurt, vrees ik toch voor een algehele paniek! Ik word hier geweldig ongemakkelijk van. De enige troost is dat wanneer ik bij ‘moeder thuisgebleven was’ ik nog korter bij 2 seveso-bedrijven had gewoond!

Auteur: Frederik Vercaempst